“Mooi hè, zo met die hoge boogramen?”, zeggen Swati Sen Gupta en Mireille Vrijenhoek in de hal van wat binnenkort FilmLokaal Hammerstraat wordt. En ja, zeker met de middagzon die door de ramen naar binnen schijnt, is het niet moeilijk om je voor te stellen hoe sfeervol deze Rotterdamse buurtbioscoop straks zal zijn.
Van de buurt, voor de buurt
De buitenkant van de voormalige Sint Jans jongensschool in de wijk het Oude Noorden is door Steenvlinder fraai gerenoveerd. In het nieuwe sierhekwerk voor de ramen herhaalt de boogvorm zich in het klein. Op de twee verdiepingen zijn acht koopwoningen casco opgeleverd. Veel aanstaande bewoners zijn daar op deze frisse lentedag volop aan het klussen.
Swati en Mireille, in de jaren tachtig bevriend geraakt toen ze allebei aan de Technische Universiteit in Delft studeerden, tonen vol trots de hoge gang die langs de ruimtes voert waar over een maand of twee, halverwege 2026, het buurtcafé en de filmzaal hun deuren zullen openen. Tegen de oorspronkelijke tegelwanden staan resten plaatmateriaal, waarmee de voormalige klaslokalen onlangs betimmerd zijn. “Superstrak gedaan door onze aannemer”, vindt Mireille. “Op zich mooi, natuurlijk, maar van ons had het eerlijk gezegd ook wel wat rommeliger gemogen, wat kneuteriger, zeg maar. Dit gebouw mag best uitstralen dat het er al een heel leven op heeft zitten.”
Publieke functie op de begane grond
Over de plannen voor de gezamenlijke aanpak in de buurtbioscoop later meer, eerst terug naar het begin. “Als voorwaarde voor de herbestemming van dit gebouw heeft de gemeente destijds gesteld dat de begane grond een publieke functie moest krijgen, met een meerwaarde voor de wijk”, vertelt Swati. “Daar schreef de gemeente toen een prijsvraag voor uit. Het plan voor de buurtbioscoop won.”
Dat dit plan nu ook daadwerkelijk wordt uitgevoerd, is minder voor de hand liggend dan je zou denken. De oorspronkelijke initiatiefnemer overleed onverwacht. Daarmee lekte ook de energie weg uit de initiatiefgroep die de uitvoering op zich zou nemen. Swati, destijds nog werkzaam bij Steenvlinder, vond dat té jammer. “Ik was er een enorme voorstander van dat er in de panden zie Steenvlinder ontwikkelt ook ruimte zou zijn voor andere functies dan wonen”, vertelt ze. Swati wist particuliere fondsen te regelen en nam de coördinatie van de uitvoering op zich, samen met haar studievriendin Mireille.
Even een bioscoopje bouwen, klinkt dat niet makkelijker dan het is? “Nou”, antwoordt Swati nuchter, “ik heb zelf bouwkunde gestudeerd en Mireille Industrieel Ontwerp, dus we hebben wel wat bagage. Daarmee konden we samen een aannemer selecteren. Er helpen ook veel vrijwilligers mee en één van hen is interieurarchitect, dat is ook handig.”
“In de afrondende fase gaan we wel steeds meer zelf doen, hoor”, vult Mireille aan. Ze wijst op de kleurrijke tegels die als lambrisering dienen in de hoge gang. “Die blijven er natuurlijk in. En we gaan ook weer kapstokhaken ophangen, net als vroeger.” Voor de nieuwe bestemming van de wc-hokjes, die twee aan twee tegenover de met bewerkt hout omlijste gangdeuren staan, loopt al een prijsvraag in de buurt. “Er komen allerlei ideeën binnen”, vertellen beiden enthousiast. “Een tentoonstellingsruimte, een bibliotheekje, een minitheater…”
Langetermijndenken
Maar eerst de afbouw op orde. De zaal waar het café komt is vers gestuct; de filmzaal is net betimmerd met geïsoleerde gipsplaten. “We hikten wel tegen de isolatie aan”, bekent Swati. “Bouwmaterialen zijn verschrikkelijk duur. Maar zoals voor veel dingen geldt: je kunt beter naar de lange termijn kijken. Dus hebben we geïnvesteerd in goede isolatie én in goede projectie-apparatuur. We willen echt het niveau van de beamer wel overstijgen hier.”
Wat niet wegneemt dat het bouwproject wel degelijk de nodige hobbels kende. Swati: “De planning liep om allerlei redenen enorm uit, zodat de oplevering door Steenvlinder steeds naar achteren werd geschoven. Dat werd uiteindelijk november. Toch willen we in zo snel mogelijk in het voorjaar al een ‘softe opening’ doen. Dan is nog niet alles af, maar kunnen bewoners alvast komen kijken en kennismaken, en willen ze misschien wel komen helpen. Eind juni 2026 staat ons eerste filmfestival gepland.”
De twee vriendinnen zien het al helemaal voor zich: bewoners bepalen zelf mee wat er in deze bioscoop op het programma komt. Ze mogen verzoekjes doen, maar ook zelf avonden organiseren. Swati: “Er ligt al een voorstel voor een Turks filmfestival, een avond met feministische films, maar ook een verzoek om hier een verjaardag te vieren, met gebruik van de bar en de filmzaal.” Mireille: “We beginnen met één avond openstelling per week en gaan het geleidelijk uitbouwen, samen met de buurt.”
